Autyzm i dysleksja mogą współwystępować
W praktyce szkolnej to ważna, a wciąż zbyt rzadko rozpoznawana sytuacja: uczeń w spektrum autyzmu może jednocześnie mieć trudności typowe dla dysleksji. To oznacza, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm nie zamyka drogi do dodatkowej diagnozy i opinii o dysleksji. Dla rodzica to kluczowa informacja, bo współwystępowanie tych trudności wymaga precyzyjnego planu wsparcia, a nie jednego, ogólnego „dostosowania”.
Dlaczego diagnoza musi być wielowymiarowa?
Objawy autyzmu i dysleksji mogą się częściowo nakładać: dziecko może mieć trudność z rozumieniem poleceń, wolniej czytać, popełniać błędy w pisaniu albo unikać zadań językowych. Jednak przyczyny tych problemów bywają różne. W autyzmie częściej widzimy trudności w komunikacji społecznej, elastyczności myślenia i przetwarzaniu bodźców. W dysleksji dominują problemy z dekodowaniem słów, pamięcią fonologiczną i poprawnością czytania oraz pisania.
Jakie wsparcie ma znaczenie w szkole?
Jeśli dziecko ma zarówno autyzm, jak i dysleksję, szkoła powinna dostosować wymagania do obu obszarów trudności. To może oznaczać więcej czasu na sprawdziany, czytanie poleceń na głos, ograniczenie nadmiaru tekstu, ocenianie treści, a nie samej formy, oraz pracę w małych krokach. W polskich realiach ważne jest, by rodzic nie poprzestawał na samym „rozpoznaniu”, ale dopilnował, aby dokumentacja przekładała się na konkretne działania nauczycieli i specjalistów.
Kiedy szukać dodatkowej diagnozy?
Jeśli uczeń w spektrum autyzmu mimo wsparcia nadal ma wyraźne trudności z czytaniem, pisaniem lub zapamiętywaniem sekwencji liter i głosek, warto wykonać pogłębioną diagnozę w poradni psychologiczno-pedagogicznej lub u specjalistów pracujących z trudnościami szkolnymi. Im wcześniej dziecko dostanie trafne rozpoznanie, tym szybciej można wdrożyć terapię, która realnie poprawi jego funkcjonowanie w szkole i obniży poziom frustracji.